Khoảng nửa triệu người Nga đã tuyên bố phá sản trong năm ngoái trong bối cảnh hệ thống ngân hàng nước này ngày càng phải gồng gánh nhiều chi phí phát sinh từ cuộc chiến tại Ukraine, Reuters dẫn một báo cáo của châu Âu đưa tin.
Báo cáo cho biết nợ hộ gia đình gia tăng đang tạo ra những điều kiện cho một cuộc khủng hoảng ngân hàng mang tính “bùng nổ”. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định rằng dù dân Nga đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt leo thang và áp lực nợ nần, nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn diện vẫn tương đối thấp.
Theo báo cáo, khi chính phủ Nga tiếp tục bơm nguồn lực khổng lồ cho cuộc chiến ở Ukraine, Moscow ngày càng phụ thuộc vào các ngân hàng để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Để duy trì dòng vốn cho nền kinh tế thời chiến, các ngân hàng Nga đã mở rộng đáng kể hoạt động cho vay, bao gồm nhiều khoản vay có rủi ro cao. Điều này giúp Nga tiếp tục chiến sự và hỗ trợ người dân duy trì chi tiêu, mua nhà và trang trải cuộc sống, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ vỡ nợ.
Báo cáo dài 2 trang, được soạn thảo nhằm cung cấp thông tin cho các quan chức châu Âu về tình trạng của hệ thống ngân hàng Nga, cũng nhấn mạnh sự dễ tổn thương của các tổ chức tài chính nước này trước các lệnh trừng phạt phương Tây.
Trong bối cảnh chiến sự bước sang năm thứ 5, Bộ Phát triển Kinh tế Nga đã hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 từ 1,3% xuống còn 0,4%.
Báo cáo cho biết khoảng 10% dư nợ doanh nghiệp tại Nga hiện được xếp vào nhóm có nguy cơ cao, tăng mạnh so với 2 năm trước.
Đồng thời, hơn 500.000 người Nga đã tuyên bố phá sản trong năm ngoái, tăng gần 1/3 so với năm trước đó. Các chương trình tín dụng được nhà nước hỗ trợ cũng thúc đẩy hơn 13 triệu người Nga vay cùng lúc từ 3 khoản vay ngân hàng trở lên để duy trì cuộc sống trong bối cảnh giá cả tăng cao.
Ông Vladislav Inozemtsev, chuyên gia tại Chương trình Nga và Á-Âu thuộc tổ chức nghiên cứu Chatham House (Anh), cho biết tổng dư nợ quá hạn của khối doanh nghiệp hiện vào khoảng 7.000 tỷ ruble (91 tỷ USD), tương đương 3% GDP của Nga và bằng lợi nhuận của toàn bộ hệ thống ngân hàng trong 2 năm.
Tuy nhiên, ông lưu ý rằng hơn một nửa số nợ quá hạn thuộc về các doanh nghiệp quốc phòng hoặc các công ty có liên quan đến lĩnh vực quốc phòng.
“Không có gì phải nghi ngờ rằng những khoản nợ này cuối cùng sẽ được nhà nước chi trả, hoặc ít nhất chính phủ sẽ tiếp tục thanh toán lãi vay để tránh gây áp lực lên hệ thống ngân hàng”, ông Inozemtsev nhận định.
Trong khi đó, dư nợ quá hạn của khách hàng cá nhân đã lên tới 1.700 tỷ ruble (22 tỷ USD). Theo ông, phân khúc này có thể chứng kiến thêm nhiều vụ phá sản cá nhân, song các ngân hàng đã trích lập dự phòng cho các khoản tổn thất tiềm tàng.
Báo cáo cảnh báo rằng việc các ngân hàng Nga phụ thuộc ngày càng nhiều vào sự hỗ trợ của chính phủ, cùng với các chương trình tái cơ cấu nợ quy mô lớn, đang che giấu những rủi ro tiềm ẩn. Một cú sốc mới, chẳng hạn các lệnh trừng phạt bổ sung hoặc làn sóng vỡ nợ gia tăng, có thể khiến những vấn đề này bộc lộ.
“Tình hình hiện nay tạo ra ảo giác về một nền kinh tế năng động, trong khi thực tế đang che giấu một trạng thái dễ bùng nổ mà một cú sốc kinh tế có thể kích hoạt”, báo cáo nêu.
Tuy nhiên, giới chức Nga vẫn bác bỏ khả năng xảy ra khủng hoảng. Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Filipp Gabunia tháng trước khẳng định rằng “những điểm yếu trong hệ thống tài chính chưa ở mức nghiêm trọng”.
Theo ông Inozemtsev, trong giai đoạn 2024-2025, các ngân hàng Nga đã ghi nhận tổng lợi nhuận khoảng 80-90 tỷ USD. Riêng trong 5 tháng đầu năm nay, lợi nhuận ròng của toàn ngành vượt 1.900 tỷ ruble (24,8 tỷ USD), và cả năm có thể đạt kỷ lục 3.900 tỷ ruble (51 tỷ USD).
Ông cho rằng cấu trúc hệ thống ngân hàng Nga, với một số ít ngân hàng lớn chịu sự giám sát chặt chẽ của nhà nước, khiến khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng toàn diện tương đối thấp.
“Tôi cho rằng Nga khó có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng ngân hàng tương tự giai đoạn 2012-2014 hay thậm chí cuộc khủng hoảng năm 1998. Tôi không thấy mối đe dọa đáng kể nào đối với sự ổn định của hệ thống ngân hàng Nga”, ông nói.
Cuộc chiến tại Ukraine đã tái định hình nền kinh tế Nga theo hướng phục vụ thời chiến. Tăng trưởng hiện chủ yếu được thúc đẩy bởi sản xuất quốc phòng và chi tiêu công, trong khi các lệnh trừng phạt của phương Tây đã làm suy giảm xuất khẩu và dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Dù nền kinh tế Nga được đánh giá là kiên cường hơn dự báo ban đầu, nhưng các dấu hiệu suy yếu đang dần xuất hiện. Ngành năng lượng liên tục hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ Ukraine.
Theo ông Inozemtsev, nền kinh tế Nga hiện vận hành trong trạng thái biệt lập hơn đáng kể so với trước chiến tranh.
“Nền kinh tế đã cố gắng theo đuổi chiến lược thay thế nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào vốn đầu tư nước ngoài và thị trường chứng khoán cũng không còn phản ứng mạnh với diễn biến trên các sàn giao dịch quốc tế. Theo nhiều khía cạnh, nền kinh tế Nga đã trở nên khép kín hơn rất nhiều”, ông nói.
Theo Reuters, Al Jazeera
Nguồncafef.vn
