Theo Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam dự kiến xuất khẩu khoảng 5 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch 2,36 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng tăng 5,7% nhưng giá trị giảm 3,3% do giá xuất khẩu bình quân giảm còn khoảng 473,6 USD/tấn.
Cơ hội từ xu hướng cầu vượt cung
Diễn biến này cho thấy áp lực cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế vẫn lớn khi các quốc gia xuất khẩu chủ chốt liên tục điều chỉnh chính sách để giữ thị phần. Tuy nhiên, thị trường đang xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực cho ngành gạo Việt Nam.
Nhu cầu nhập khẩu tiếp tục tăng tại nhiều quốc gia, đặc
biệt là Philippines – thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam. Trong bối
cảnh sản xuất nội địa chịu tác động của thời tiết và yêu cầu bảo đảm an ninh
lương thực, quốc gia này được dự báo sẽ tiếp tục duy trì lượng nhập khẩu ở mức
cao trong thời gian tới.
Triển vọng thị trường càng trở nên rõ nét hơn khi Bộ
Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo tiêu thụ gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 sẽ vượt
sản lượng khoảng 3,36 triệu tấn. Sản lượng thế giới được dự báo giảm trong khi
nhu cầu tiếp tục tăng lên mức kỷ lục, kéo theo nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và
phải sử dụng lượng tồn kho để bù đắp.
Theo các chuyên gia, đây là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho
xu hướng phục hồi giá gạo trong trung và dài hạn. Nếu duy trì được nguồn cung
ổn định cùng chất lượng sản phẩm đồng đều, Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ xu
hướng cầu vượt cung trên thị trường thế giới.
Nâng chuẩn chất lượng để giữ thị phần
Bên cạnh cơ hội, ngành gạo Việt Nam cũng đang đối mặt với nhiều thách
thức từ biến động địa chính trị, chi phí logistics và các yêu cầu ngày càng cao
từ thị trường nhập khẩu.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt
Nam, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian gần đây đã có dấu hiệu cải
thiện nhẹ ở một số chủng loại, phản ánh nhu cầu ổn định từ các thị trường
truyền thống. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu khi nhiều quốc
gia xuất khẩu lớn tiếp tục điều chỉnh chính sách để giữ thị phần.
Đáng chú ý, việc Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh cơ
chế ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đối
với từng phân khúc gạo đang đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về xác thực giống lúa,
truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng.
Đối với nhóm gạo thơm, doanh nghiệp muốn được hưởng ưu
đãi thuế quan phải chứng minh được tính xác thực của giống lúa trong toàn bộ
quá trình sản xuất, thu hoạch và chế biến. Điều này đòi hỏi hệ thống quản lý
chất lượng và truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đồng bộ từ đồng ruộng đến
khâu xuất khẩu.
Ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và
Bảo vệ thực vật, khẳng định, đây không phải là rào cản kỹ thuật mới mà là cơ
hội để các giống lúa chất lượng cao của Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào các phân
khúc thị trường có giá trị gia tăng lớn.
Trước bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các chuyên
gia nhấn mạnh doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực dự báo thị trường,
linh hoạt trong ký kết hợp đồng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và minh bạch chuỗi cung ứng để giảm
thiểu rủi ro.
Tận dụng FTA để mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu gạo trong tình hình mới
Đại diện Tập đoàn Lộc Trời nhận định truy xuất nguồn gốc cần được xem là nền
tảng quản lý xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ quản lý giống, vật tư đầu vào
đến chế biến và xuất khẩu. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu số đồng bộ không chỉ
giúp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mà còn góp phần nâng cao uy tín, thương
hiệu và sức cạnh tranh của gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Nói thêm
về câu chuyện nâng cao chất lượng gạo Việt, ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp
hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam nhấn mạnh, để duy trì vị thế cạnh tranh, các
doanh nghiệp buộc phải thay đổi phương thức vận hành cũ, tiến hành xây dựng các
vùng nguyên liệu ổn định và thiết lập mối liên kết chặt chẽ, hài hòa lợi ích
với người nông dân.
Việc vượt qua những bài kiểm tra khắt khe của EU sẽ mang lại giá
trị thương hiệu rất lớn cho hạt gạo Việt. Ông Lê Thanh Tùng khẳng định việc duy
trì và mở rộng sự hiện diện tại thị trường này đóng vai trò như một tấm giấy
thông hành uy tín, giúp gạo Việt Nam dễ dàng bước vào các thị trường cao cấp
khác trên thế giới như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia hay khu vực Bắc Mỹ…
Hồng Hương
Nguồnvnbusiness.vn
