Diễn biến giá vàng trong hai thập kỷ qua cho thấy những đợt tăng mạnh thường được nối tiếp bằng các giai đoạn điều chỉnh đáng kể, ngay cả khi phần lớn thành quả tăng giá vẫn được duy trì.
Trong chu kỳ tăng từ mức đáy 697,45 USD/ounce vào tháng 10/2008 lên mức đỉnh lịch sử khi đó là 1.884,40 USD/ounce vào tháng 9/2011, giá vàng tăng khoảng 170%. Tuy nhiên, sau đó kim loại quý này đã giảm 37%, xuống còn 1.191,35 USD/ounce vào tháng 8/2018.
Từ vùng đáy này, vàng tiếp tục tăng 74%, đạt 2.072,49 USD/ounce vào tháng 8/2020 trước khi điều chỉnh 22%, xuống 1.620,20 USD/ounce vào tháng 9/2022.
Một điểm đáng chú ý là mức tăng càng lớn thì đợt điều chỉnh sau đó thường càng sâu. Bên cạnh đó, các giai đoạn tăng giá thường diễn ra trong thời gian ngắn hơn đáng kể so với các giai đoạn điều chỉnh và tích lũy.
Từ đáy tháng 9/2022, giá vàng đã bước vào một đợt tăng mạnh, chạm mức cao nhất mọi thời đại 5.594,82 USD/ounce vào ngày 29/1 năm nay.
Kể từ đó, giá vàng đã giảm khoảng 20%, đóng cửa ở mức 4.473,89 USD/ounce trong phiên giao dịch ngày thứ Năm.
Dựa trên các mô hình tăng và điều chỉnh trong quá khứ, không thể loại trừ khả năng vàng sẽ còn đối mặt với một đợt giảm sâu hơn trong những tháng, thậm chí nhiều năm tới, trước khi xu hướng tăng dài hạn quay trở lại.
Tuy nhiên, nhận định này dựa trên giả định rằng các động lực từng thúc đẩy những chu kỳ tăng giá trước đây vẫn còn nguyên hiệu lực trong bối cảnh hiện tại.
Đương nhiên, việc cho rằng “lần này sẽ khác” luôn tiềm ẩn rủi ro. Lịch sử thị trường đã chứng kiến không ít trường hợp kiểu tư duy này cuối cùng bị chứng minh là sai lầm.
Dù vậy, đợt tăng giá vừa qua của vàng mang nhiều đặc điểm khác biệt khi được hỗ trợ đồng thời bởi nhiều yếu tố tích cực, thay vì chỉ một hoặc hai động lực chủ đạo như trong các chu kỳ trước.
Ba yếu tố nổi bật nhất gồm: nhu cầu mua vàng gia tăng từ các ngân hàng trung ương, sức mua mạnh mẽ từ hai thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới là Trung Quốc và Ấn Độ, cùng với dòng vốn trú ẩn của nhà đầu tư trước hàng loạt rủi ro kinh tế và địa chính trị.
Những lo ngại này bao gồm nguy cơ lạm phát kéo dài, bất ổn địa chính trị leo thang và kể từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, nỗi lo rằng các chính sách của ông có thể làm suy yếu vị thế của đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ toàn cầu, qua đó ảnh hưởng đến vai trò thống trị của kinh tế Mỹ.
Các động lực hỗ trợ đang suy yếu
Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, tốc độ mua vàng của các ngân hàng trung ương đã có dấu hiệu chững lại. Nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc và Ấn Độ cũng giảm nhiệt đáng kể.
Theo báo cáo quý mới nhất của World Gold Council, các ngân hàng trung ương đã mua 243,7 tấn vàng trong quý I/2026, tăng 3% so với cùng kỳ năm trước.
Mặc dù vậy, lượng mua thực tế đã ổn định quanh ngưỡng 200 tấn mỗi quý kể từ đầu năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với giai đoạn từ giữa năm 2022 đến cuối năm 2024, khi lượng mua thường xuyên vượt 300 tấn mỗi quý.
Tại Trung Quốc, nhu cầu vàng trang sức trong quý I đạt 85,2 tấn, giảm 31% so với cùng kỳ năm trước. Tại Ấn Độ, con số này giảm 19%, xuống còn 66,1 tấn.
Trên phạm vi toàn cầu, nhu cầu vàng trang sức giảm 25%, còn 260,2 tấn trong quý đầu năm.
Giá vàng tăng mạnh trong thời gian qua đã trở thành lực cản đối với nhu cầu tiêu dùng. Bên cạnh đó, Chính phủ Ấn Độ cũng tăng thuế nhập khẩu vàng nhằm hạn chế nhu cầu mua vào và giảm áp lực lên cán cân thanh toán.
Dòng vốn đổ vào các quỹ ETF vàng cũng suy giảm đáng kể. Trong quý I, lượng vốn ròng chảy vào các quỹ này chỉ đạt 62 tấn, giảm 73% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong quý I/2026 giảm 9%, còn 1.195,9 tấn, từ mức 1.315,6 tấn của cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh đó, việc giá vàng chỉ giảm khoảng 20% kể từ đỉnh tháng 1 có thể được xem là một diễn biến tương đối tích cực.
Chính sách tiền tệ đang chi phối thị trường vàng
Thách thức đối với nhà đầu tư vàng hiện nay là giá kim loại quý không còn được dẫn dắt chủ yếu bởi các yếu tố cung – cầu truyền thống mà đang chịu tác động mạnh từ kỳ vọng chính sách tiền tệ.
Mối tương quan nghịch giữa giá vàng và giá dầu trong những tuần gần đây là minh chứng rõ nét.
Khi giá dầu thô tăng do căng thẳng liên quan đến cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, giá vàng thường suy yếu. Ngược lại, khi thị trường kỳ vọng khả năng đạt được thỏa thuận hòa bình và giá dầu giảm, vàng lại có xu hướng phục hồi.
Nguyên nhân là giá dầu ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng lãi suất tại Mỹ. Giá dầu cao làm gia tăng nguy cơ lạm phát, khiến Fed khó cắt giảm lãi suất hoặc thậm chí phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.
Trong khi đó, giá dầu thấp giúp củng cố kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ. Lãi suất giảm thường là môi trường thuận lợi cho các tài sản không sinh lợi suất như vàng.
Điều này đồng nghĩa với việc giá vàng hiện đang phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của cuộc xung đột Iran, tương tự như nhiều loại tài sản tài chính khác.
Nhìn rộng hơn, dù các yếu tố hỗ trợ truyền thống đang suy yếu, mức điều chỉnh hiện nay vẫn khá khiêm tốn nếu so với các chu kỳ giảm giá trước đây. Câu hỏi đặt ra là liệu đây chỉ là một nhịp điều chỉnh tạm thời trong xu hướng tăng dài hạn hay là khởi đầu cho một giai đoạn tích lũy kéo dài hơn. Câu trả lời nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào hướng đi của lạm phát, chính sách của Fed và các diễn biến địa chính trị trong thời gian tới.
Theo Reuters
Nguồn:cafef.vn
