Ngày 16/6/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội
Phân bón Việt Nam tổ chức hội thảo “Định hướng phát triển ngành phân bón quốc
gia trong bối cảnh biến động địa chính trị toàn cầu”.
Phát biểu khai mạc hội thảo,
TS Phùng Hà – Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhận định: Những thay đổi về
địa chính trị, thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng và xu hướng chuyển đổi xanh
đang tác động sâu sắc đến hoạt động sản xuất, kinh doanh phân bón.
TÁI CẤU TRÚC CHUỖI CUNG PHÂN
BÓN ĐANG DIỄN RA MẠNH MẼ
Theo TS Phùng Hà, các
xung đột địa chính trị, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn cùng các
biện pháp trừng phạt và hạn chế thương mại đã ảnh hưởng mạnh đến nguyên liệu đầu
vào ngành phân bón. Doanh nghiệp phân bón phải đối mặt với chi phí logistics
tăng cao, thời gian giao hàng kéo dài và áp lực đa dạng hóa nguồn cung nguyên
liệu.
Bên cạnh đó, quá trình tái
cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ sau những đứt gãy trong
giai đoạn vừa qua. Đặc biệt, xu hướng chuyển đổi xanh toàn cầu cùng mục
tiêu phát thải ròng bằng “0” đòi hỏi ngành phân bón phải đổi mới công nghệ,
phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường và đáp ứng yêu cầu truy xuất
nguồn gốc ngày càng nghiêm ngặt.
Thách thức lớn nhất hiện
nay không phải là giá nguyên liệu phân bón cao hay giá thấp, mà là tính bất định ngày càng gia tăng của
thị trường. Điều này khiến doanh nghiệp phân bón gặp khó khăn trong dự báo, xây
dựng chiến lược và lập kế hoạch đầu tư dài hạn”.
TS Nguyễn Trí Ngọc, Phó
Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam, cho biết những năm qua,
ngành phân bón Việt Nam đã hình thành nền tảng phát triển khá vững chắc thông
qua việc nâng cao năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ hiện đại, mở rộng thị trường
xuất khẩu và phát triển các dòng sản phẩm hữu cơ, sinh học.
Tuy nhiên, ngành vẫn phải
đối mặt với nhiều khó khăn như giá nguyên liệu và năng lượng biến động mạnh, phụ
thuộc một phần vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, áp lực cạnh tranh từ sản phẩm
ngoại nhập, yêu cầu giảm phát thải, chuyển đổi xanh và các rủi ro liên quan đến
chuỗi cung ứng. Ngoài ra, tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, thiếu hụt
nguồn nhân lực chất lượng cao và những bất ổn địa chính trị cũng là những thách
thức đáng kể.
Dù vậy, trong thách thức vẫn
tồn tại nhiều cơ hội để tái cấu trúc ngành. Xu hướng phát triển nông nghiệp
xanh, nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, cùng với việc các
hiệp định thương mại tự do tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu đang tạo động
lực mới cho doanh nghiệp.
Để phát triển bền vững, TS Nguyễn Trí Ngọc cho rằng ngành cần tập trung nâng cao tính chủ động về nguồn nguyên liệu,
đẩy mạnh đầu tư công nghệ, thực hiện chuyển đổi xanh, tăng cường kiểm soát hàng
giả và đồng hành chặt chẽ với ngành nông nghiệp. Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hỗ
trợ nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường đối
thoại giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học.
PHÁT TRIỂN CÁC DÒNG PHÂN BÓN
PHỤC VỤ NÔNG NGHIỆP XANH
Tại hội thảo, đại diện nhiều
doanh nghiệp sản xuất phân bón, các nhà quản lý và các nhà nghiên cứu nông nghiệp
đã trình bày những tham luận về phân bón. Ông Nguyễn Hữu Tú, Tổng Giám đốc Tập
đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) cho hay hiện nay, các đơn vị thuộc Vinachem
sản xuất khoảng 4 triệu tấn phân bón mỗi năm. Những năm gần đây, Vinachem đẩy mạnh
phát triển các dòng sản phẩm phục vụ nông nghiệp xanh như phân bón hữu cơ, vi
sinh, NPK công nghệ cao và phân bón chuyên dùng cho từng loại cây trồng.
Giai đoạn 2026-2030,
Vinachem xác định đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là các trụ
cột phát triển. Tập đoàn sẽ tập trung nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển
các loại phân bón thế hệ mới thân thiện môi trường, tăng cường truy xuất nguồn
gốc, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tái chế chất thải và hợp tác với các viện
nghiên cứu, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Mục tiêu là xây dựng ngành phân
bón và thuốc bảo vệ thực vật hiện đại, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh
và đóng góp tích cực cho nền nông nghiệp xanh của Việt Nam.
Bà Nguyễn Thị Hiền, Phó Tổng
Giám đốc Tổng Công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (thành viên Tập đoàn Công nghiệp –
Năng lượng Quốc gia Việt Nam), nhận định: “Ngành phân bón Việt Nam đang bước vào
giai đoạn phát triển mới khi thế giới chứng kiến nhiều biến động sâu sắc về địa
chính trị, năng lượng, khí hậu, công nghệ và thương mại”.
Trong bối cảnh mới, phân bón
không còn đơn thuần là đầu vào của sản xuất nông nghiệp mà ngày càng trở thành
một cấu phần quan trọng của an ninh lương thực và an ninh kinh tế quốc gia. Theo
bà Hiền, ngành phân bón thế giới đang chứng kiến năm chuyển dịch lớn gồm: từ
toàn cầu hóa sang an ninh chuỗi cung ứng; từ tối ưu chi phí sang tối ưu khả
năng chống chịu; từ tăng sản lượng sang nâng cao hiệu quả sử dụng; từ phân bón
truyền thống sang phân bón xanh, công nghệ cao; và từ quản trị bằng kinh nghiệm
sang quản trị bằng dữ liệu và dự báo.
Đối với Việt Nam, những
thay đổi này mở ra nhiều cơ hội. Quá trình chuyển đổi xanh và cam kết phát thải
ròng bằng “0” vào năm 2050 tạo điều kiện phát triển các dòng phân bón sinh học,
hữu cơ và hiệu quả cao. Đồng thời, chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo
đang mở ra năng lực cạnh tranh mới cho doanh nghiệp.
Đến năm 2035, ngành phân
bón Việt Nam hướng tới trở thành ngành công nghiệp hiện đại, có khả năng chống
chịu cao, từng bước nâng cao mức độ tự chủ về nguyên liệu và công nghệ, đồng thời
đóng góp tích cực cho nền nông nghiệp xanh và bền vững. Để hiện thực hóa mục
tiêu này, bà Hiền nhấn mạnh ngành cần phát triển dựa trên năm trụ cột chiến lược gồm: tự chủ,
xanh, thông minh, liên kết và hội nhập. Qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và
thích ứng hiệu quả với những biến động của môi trường toàn cầu.
Nguồn:vneconomy.vn
