Nhu cầu lắp điện mặt trời mái nhà tăng mạnh
Là một trong những hộ gia đình sớm lắp điện mặt trời mái nhà, ông Nguyễn Xuân Hải ở tổ dân phố 1 Nguyễn Du, phường Thành Sen (Hà Tĩnh) cho biết, dù chi phí đầu tư ban đầu còn khá cao, nhưng hiệu quả sử dụng thì rất rõ rệt.
Với hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 9 kW, mỗi tháng gia đình ông tiết kiệm khoảng 2,5-3 triệu đồng tiền điện. Ông nhẩm tính, hệ thống điện này dự kiến hoàn vốn sau 5 năm và tiếp tục mang lại lợi ích kinh tế ổn định trong dài hạn.
Từ khi lắp đặt, phần lớn thiết bị trong gia đình được vận hành bằng nguồn điện tự sản xuất, giúp chủ động nguồn năng lượng và giảm phụ thuộc vào điện lưới. Đối với nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối, gia đình ông Hải chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt theo hướng tiết kiệm, qua đó giảm đáng kể chi phí tiền điện hàng tháng.
Một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại Hà Nội cho biết, cách đây một năm, khách hàng chủ yếu dừng ở việc tìm hiểu về điện mặt trời mái nhà. Còn nay, trước áp lực chi phí tiền điện tăng, khách tìm đến công ty để chốt đơn lắp đặt nhanh hơn.
Báo cáo của EVNNPC cũng cho thấy, chương trình phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tiếp tục được thúc đẩy mạnh với 1.839 khách hàng phát triển mới trong tháng 4 vừa qua, với tổng công suất 62,9 MW.
Lũy kế 4 tháng đầu năm nay, toàn Tổng công ty có 5.639 khách hàng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất khoảng 528,1 MW.
Tương tự, trên địa bàn TPHCM đã có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt, với tổng công suất khoảng 1.832 MWp. Tuy nhiên, tiềm năng phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong khu vực dân cư, thương mại và công nghiệp.
Đại diện Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) cho biết, điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang ghi nhận tốc độ phát triển tích cực tại các tỉnh phía Bắc, nhất là sau Chỉ thị 10 của Thủ tướng về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
Theo EVNNPC, làn sóng quan tâm đến điện mặt trời mái nhà hiện tập trung vào nhóm doanh nghiệp, cơ sở thương mại – dịch vụ và các hộ gia đình muốn giảm chi phí tiền điện.
Đáng chú ý, thị trường bắt đầu hình thành xu hướng khách hàng không chỉ lắp điện mặt trời mà còn tích hợp pin lưu trữ để tối ưu hiệu quả sử dụng điện. Hiện khu vực miền Bắc đã có hơn 1.450 hệ thống điện mặt trời mái nhà tích hợp BESS với tổng dung lượng khoảng 8.600 kWh.
Sẽ thêm nhiều cơ chế có lợi cho điện mặt trời mái nhà
Chia sẻ về đầu tư lắp điện mặt trời mái nhà tại hội thảo Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TPHCM diễn ra mới đây, ông Bùi Quốc Hoan – Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Miền Nam cho biết, Chính phủ và Bộ Công Thương đang triển khai dự thảo nghị định về điện mặt trời mái nhà, trong đó cho phép các hình thức đấu nối linh hoạt, không phát lên lưới và xem xét nới lỏng các giới hạn về công suất lắp đặt.
Đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, dự thảo đang lấy ý kiến về phương án nâng tỷ lệ sản lượng điện dư được thanh toán khi phát lên lưới từ 20% lên 50% theo giá thị trường điện. Hiện nay, Việt Nam đã hình thành thị trường điện cạnh tranh, giá mua điện được xác định theo thời gian do đơn vị vận hành hệ thống điện công bố.
Cụ thể, giá thị trường điện bình quân năm 2025 dự kiến khoảng 1.100 đồng/kWh, trong khi hiện nay khoảng 800 đồng/kWh. Do đó, cơ chế giá cố định (FIT) đã chấm dứt áp dụng đối với các dự án mới, thay vào đó là cơ chế theo thị trường, tập trung mua phần sản lượng điện dư.
Về mặt kỹ thuật, ông Hoan xác định hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) là giải pháp then chốt cho việc cung cấp điện. Việc mở rộng hạn mức từ 20% lên 50%, thậm chí cao hơn trong tương lai sẽ mở ra cơ hội lớn cho khách hàng.
Về bài toán kinh tế, chuyên gia đã tính toán các kịch bản hoàn vốn. Đối với hộ gia đình tại khu vực phía Nam, nếu tiêu thụ khoảng 2 triệu đồng tiền điện/tháng, khi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS để đáp ứng phần lớn nhu cầu điện, thời gian hoàn vốn khoảng 3,5 đến 4 năm.
Một kịch bản khác là tối ưu bậc thang giá điện. Nếu không đầu tư hệ thống lớn để đáp ứng 100% nhu cầu, khách hàng có thể lắp đặt ở mức vừa đủ để cắt giảm các bậc thang giá cao, chỉ sử dụng điện lưới ở các bậc thấp. Đây là cách điều chỉnh hành vi tiêu dùng mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Đối với doanh nghiệp khu công nghiệp, hiệu quả còn rõ ràng hơn do quy mô lớn. Trước đây, thời gian hoàn vốn khoảng 7 năm đã được xem là tốt. Thì nay, với mức 3,5 đến 4,5 năm đã hoàn vốn là con số rất tích cực, ông Hoan cho hay.
