Chồng bán đất cho cháu, vợ không hay biết
Theo trình bày của bà M. (ngụ tỉnh Cao Bằng), năm 1994, vợ chồng bà được Nhà nước giao 23.000m2 đất rừng phòng hộ. Đến năm 2002, diện tích này được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên chồng bà M.
Đến năm 2006, sau khi thực hiện thủ tục cấp đổi, diện tích đất trong giấy chứng nhận mới chỉ còn 14.600m2. Sau đó, chồng bà M. đã qua đời.
Tuy nhiên, mãi đến năm 2022, khi được mời lên làm việc liên quan đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, bà M. mới phát hiện sự chênh lệch này.
Qua tìm hiểu, bà M. được biết phần diện tích “bị giảm” đã được chuyển nhượng cho người cháu bên chồng là ông T. Bà M. khẳng định không hề biết và không đồng ý việc chuyển nhượng, đồng thời cho rằng chữ ký của chồng bà trong hồ sơ chuyển nhượng là giả mạo.
Từ đó, bà M. khởi kiện, yêu cầu Tòa án buộc ông T. trả lại 23.000m2 đất như trong giấy chứng nhận đã cấp cho vợ chồng bà.
Ở chiều ngược lại, ông T. cho rằng việc nhận chuyển nhượng đất từ chồng bà M. là hợp pháp, có đầy đủ hồ sơ, giấy tờ và được chính quyền địa phương xác nhận, cấp giấy chứng nhận vào năm 2006. Đồng thời, ông khẳng định quá trình tách đất được thực hiện công khai, có sự chứng kiến của trưởng thôn và các bên liên quan.
Một số nhân chứng cho rằng tại thời điểm đó, chồng bà M. là chủ hộ và đại diện gia đình, bao gồm các cháu sống chung. Khi các cháu lập gia đình, việc chia đất cho họ là phù hợp với hoàn cảnh thực tế.
Kết quả xác minh tại chỗ của tòa án xác định diện tích tranh chấp hiện nay gần 15.000m2, thuộc thửa đã được cấp giấy chứng nhận cho hộ ông T.
Đồng thời, chính quyền địa phương cũng xác nhận việc cấp giấy năm 2006 là đúng trình tự, thủ tục. Đáng chú ý, tổng diện tích đất sau khi tách thành các giấy chứng nhận năm 2006 tăng lên so với năm 2002 do thay đổi phương pháp đo đạc, sử dụng bản đồ mới.
Không đủ cơ sở xác định chữ ký thật hay giả
Tại phiên tòa sơ thẩm, bà M. cho rằng việc chuyển nhượng đất là tài sản chung của vợ chồng nhưng không có sự đồng ý của bà là vi phạm pháp luật.
Sau khi xem xét toàn bộ chứng cứ và lời khai, Hội đồng xét xử TAND huyện Thạch An (nay là TAND khu vực 2 – Cao Bằng) đã bác yêu cầu khởi kiện của bà M., đồng thời công nhận quyền sử dụng hợp pháp đối với diện tích gần 15.000m2 đất tranh chấp cho hộ ông T. theo giấy chứng nhận đã được cấp từ năm 2006.
Không đồng ý với phán quyết trên, bà M. kháng cáo. Bên cạnh việc cho rằng người chồng quá cố đã chuyển nhượng đất cho cháu mà không có sự đồng ý của mình là trái quy định pháp luật, bà M. tiếp tục nghi ngờ chữ ký của chồng trong hồ sơ chuyển nhượng có dấu hiệu giả mạo.
Sau khi xem xét toàn bộ hồ sơ, lời khai và tranh luận tại tòa, Hội đồng xét xử TAND tỉnh Cao Bằng nhận định không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu của bà M.
Các lời khai của nhân chứng thể hiện chồng bà M. trực tiếp thực hiện việc chuyển nhượng đất cho các cháu, trong đó có ông T., từ năm 2004, phù hợp với ý chí đã được ông thể hiện từ trước.
Đồng thời, theo quy định pháp luật tại thời điểm giao đất, chồng bà M. là người đứng tên và trực tiếp quản lý, sử dụng đất, đồng thời bà M. không thuộc đối tượng được giao đất lâm nghiệp theo quy định thời điểm đó, nên việc định đoạt được xác định là phù hợp.
Tòa phúc thẩm cũng cho rằng lập luận của bà M. về việc không biết việc chuyển nhượng là thiếu cơ sở, bởi thực tế bà vẫn tham gia hưởng lợi từ đất như chia tiền quản lý rừng hoặc tiền cho thuê đất dựng cột phát sóng.
Đối với yêu cầu giám định chữ ký, kết luận chuyên môn không đủ cơ sở xác định thật hay giả nên không làm thay đổi nội dung vụ án.
Từ đó, TAND tỉnh Cao Bằng bác kháng cáo của bà M., giữ nguyên bản án sơ thẩm, công nhận quyền sử dụng đất cho ông T.
(Tham khảo Bản án số 34/2024/DS-PT ngày 25/6/2024 của TAND tỉnh Cao Bằng)
