Nội dung trên được Bộ Xây dựng cho biết trong văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Bình do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến.
Cử tri tỉnh Ninh Bình kiến nghị sớm thông tin và bàn giao mốc giải phóng mặt bằng (GPMB) của dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam để địa phương chủ động trong công tác quản lý đất đai, tránh phát sinh vi phạm trong quá trình thực hiện dự án.
Trả lời nội dung này, Bộ Xây dựng cho biết, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 vào tháng 11/2024.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 106/NQ-CP (ngày 23/4/2025) để triển khai thực hiện.
Thời gian qua, nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đường sắt (chủ đầu tư) làm việc với các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam để phối hợp triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Đến nay, đã có 12/15 địa phương khởi công xây dựng khu tái định cư vào dịp 19/8/2025. Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng đã chỉ đạo 15/15 công ty điện lực địa phương và 4/4 công ty truyền tải điện khu vực rà soát, kiểm đếm, thống kê các điểm giao chéo với dự án, đồng thời lập phương án sơ bộ di dời các công trình điện bị ảnh hưởng.
Song song với đó, Ban Quản lý dự án Đường sắt đang triển khai lựa chọn tư vấn cho các gói thầu như tư vấn quản lý dự án, rà phá bom mìn vật nổ, đánh giá tác động môi trường…
Bộ Xây dựng cho biết thêm, Chính phủ đã trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10 và được Quốc hội thông qua bổ sung cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Theo đó, cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Các địa phương, các chủ thể cơ quan liên quan, cấp có thẩm quyền, tổ chức lập, quyết định đầu tư, thực hiện các dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn và việc đầu tư các hạng mục liên quan đến nội dung này không phải lập chủ trương đầu tư. Căn cứ tình hình thực tế, Chính phủ được giao sẽ hướng dẫn chi tiết việc thực hiện cơ chế này.
“Sau khi có Nghị quyết của Quốc hội, Bộ Xây dựng sẽ tham mưu để Chính phủ ban hành hướng dẫn triển khai trong tháng 1/2026”, Bộ Xây dựng thông tin.
Ngoài ra, Thủ tướng Chính phủ – Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt – thường xuyên họp Ban Chỉ đạo để chỉ đạo, đôn đốc tiến độ và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án.
Theo Bộ Xây dựng, hiện Ban Quản lý dự án Đường sắt đang thực hiện các thủ tục lựa chọn tư vấn để lập báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của đơn vị tư vấn và quyết định của cấp có thẩm quyền về phương án hướng tuyến, vị trí nhà ga, khu depot, chủ đầu tư sẽ triển khai ngay việc lập hồ sơ ranh giới GPMB, tổ chức cắm cọc và bàn giao mốc GPMB cho các địa phương theo đúng quy định.
Nghị định 319 lần đầu đặt tiêu chí lựa chọn DN Việt Nam gắn với chuyển giao công nghệ cho các dự án đường sắt, thay cho cách làm nhập khẩu trọn gói. Chính sách này mở ra cơ hội hiếm có hình thành và phát triển ngành công nghiệp đường sắt trong nước.
Trong hồ sơ Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt áp dụng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Bộ Xây dựng đã đưa ra các cơ sở để đề xuất cơ chế nhà đầu tư được vay vốn với lãi suất 0%.
Tỷ phú Phạm Nhật Vượng sẽ góp thêm hơn 78,5 triệu cổ phiếu Vingroup, tương đương hơn 7.800 tỷ đồng vào công ty được thành lập để đăng ký đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam VinSpeed.
