Bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử thì tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ được rao bán tràn lan trên các nền tảng giao dịch trực tuyến đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý, kiểm soát thị trường.
Thời gian qua, hoạt động livestream bán hàng trên mạng xã hội bị lợi dụng để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, với thủ đoạn quảng cáo thổi phồng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc sử dụng KOL/KOC để tạo lòng tin.
Việc đấu tranh với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên không gian mạng thường không dễ dàng do loại tội phạm này có tính ẩn danh cao, dễ giả mạo, thay đổi che giấu nhân thân lý lịch người thực hiện hành vi vi phạm; có thể tẩy xóa, sửa chữa, thay đổi dấu vết, chứng cứ nhằm đối phó cơ quan chức năng. Bên cạnh đó, hành vi vi phạm được thực hiện không phân biệt ranh giới, vị trí địa lý, không gian. Đối tượng có thể ở vị trí này để thực hiện hành vi buôn lậu, buôn bán hàng giả, gian lận thương mại ở vị trí khác.
Lực lượng QLTT phát hiện nhiều vi phạm
Trong bối cảnh đó, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết: Lực lượng QLTT đang triển khai quyết liệt Đề án 319 về chống hàng giả trên sàn thương mại điện tử đến năm 2025; triển khai Quyết định 1825/QĐ-BCT của Bộ Công Thương, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước xác định mỗi ngày đều là cao điểm kiểm tra thị trường, không để hình thành “vùng trống” trong quản lý nhà nước, đặc biệt trên thương mại điện tử, nơi hành vi vi phạm có thể lan rộng chỉ trong vài giờ.
Mục tiêu cao nhất là bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp chân chính. Thương mại điện tử phát triển nhanh, nhưng không thể để trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho hàng giả.
Nhờ sự quyết tâm cao, trong năm 2025, toàn lực lượng QLTT đã kiểm tra 27.540 vụ; phát hiện, xử lý 23.402 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách nhà nước gần 372 tỷ đồng; Tổng trị giá hàng hóa vi phạm gần 290 tỷ đồng; giảm 31,76% so với cùng kỳ năm 2024.
Truy xuất để xác thực nguồn gốc hàng hoá và truy xuất để quản lý hàng hóa
Để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới, 63/63 Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành quyết định thành lập Tổ thương mại điện tử và các đơn vị chủ động xây dựng, ban hành kế hoạch kiểm tra về hoạt động thương mại điện tử.
Ông Trần Hữu Linh cho biết, trước đây, các cơ quan quản lý toàn phát hiện hàng giả toàn bằng mắt thường nên việc xử phạt các đơn vị, cửa hàng bán hàng giả không dễ dàng.
Lấy ví dụ từ một cửa hàng bán túi xách giả những thương hiệu lớn, uy tín, ông Trần Hữu Linh cho biết, rõ ràng nhìn bằng mắt thường, ai cũng biết đó là túi giả (hàng nhái) nhưng chủ cửa hàng khăng khăng cho rằng, dựa vào đâu mà khẳng định đó là hàng giả. Khi đó, cơ quan chức năng sẽ hỏi về giấy tờ, nguồn gốc xuất xứ…
Từ thực tế này, Cục cũng kiến nghị các bộ ngành và UBND các tỉnh, thành phố tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, Cục đang triển khai đề án nền tảng truy xuất nguồn gốc sản phẩm cho một số nhóm hàng như dệt may, da giày, đồ điện tử… nhằm hỗ trợ người tiêu dùng nhận diện hàng thật – hàng giả ngay từ bước tra cứu.
Đỗ Bình
