VND đã suy yếu so với đô la Mỹ, cùng với các loại tiền tệ châu Á khác do đồng USD mạnh lên trên toàn cầu. Kết thúc năm 2024, tỷ giá ở mức 25.485 VND/USD, tăng hơn 4% trong cả năm và là mức tăng năm thứ ba liên tiếp.
Mới đây, ông Suan Teck Kin – Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore và Ông Đinh Đức Quang – Giám đốc Khối kinh doanh tiền tệ, ngân hàng UOB Việt Nam đã đưa ra những đánh giá về nền kinh tế Việt Nam năm 2024 và dự báo tăng trưởng năm tới, trong đó có lý giải nguyên do tỷ giá USD/VND sẽ tiếp tục tăng.
Đồng CNY cũng phải “nhường bước” trước USD
Ông Suan Teck Kin nhận định, để dự báo biến động tỷ giá USD/VND trong năm 2025, đồng nhân dân tệ Trung Quốc (CNY) đóng vai trò như một tham chiếu phù hợp, do nhiều đồng tiền châu Á có sự dịch chuyển tương đương với CNY, nếu CNY yếu đi thì các đồng tiền châu Á nhiều khả năng cũng biến động tương tự, trong đó có đồng VND của Việt Nam.
Nhìn lại nhiệm kỳ của tổng thống Mỹ Donald Trump năm 2018, khi Mỹ 2 lần công bố áp thuế lên các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc (lần 1 vào tháng 7/2018 và lần 2 vào tháng 9/2018), giá trị đồng CNY đã suy giảm khoảng 10% so với đồng USD. Rõ ràng, chính sách thuế này đã làm gia tăng đáng kể sức mạnh của USD.
Tỷ giá USD/CNY hiện nay đang dao động quanh mức 7,2 đến gần 7,3 và đã dần yếu đi kể từ khoảng tháng 9 năm ngoái tới nay, khi kết quả cuộc bầu cử dần trở nên dễ đoán hơn. Nhiệm kỳ trước, ông Trump đã đánh thuế 25% với tất cả hàng hóa nhập khẩu, và UOB dự đoán trong nhiệm kỳ này mức đánh thuế nhập khẩu chung có thể dao động từ 10-20% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu và lên đến 60% đối với hàng hóa từ Trung Quốc. Nếu kịch bản này xảy ra, đồng USD sẽ ngày càng mạnh hơn.
Không phải VND mất giá mà là USD “quá mạnh”
Đồng VND trong năm vừa qua đã giảm gần 5% so với USD. Tuy nhiên ông Đinh Đức Quang cho rằng: “Không phải do VND ‘mất giá’ mà là USD đang trở nên quá mạnh”.
Tính riêng năm 2024, chỉ số DXY đã tăng đến 6,6%, trong khi đó đồng VND chỉ giảm chưa đến 5%. Đại diện UOB cho rằng kết quả này chứng tỏ các biện pháp can thiệp của cơ quan quản lý để kiểm soát các yếu tố vĩ mô, hỗ trợ cho đồng VND đã hiệu quả.
Trong thời gian tới, hai chuyên gia từ UOB dự đoán đồng USD vẫn sẽ tiếp tục tăng bởi nhiều nguyên do. Sau khi ông Trump trúng cử, thị trường đã điều chỉnh lại dự báo với ít đợt cắt giảm lãi suất của Fed hơn trong nhiệm kỳ Trump 2.0. Dựa trên các tuyên bố trước đó như áp thuế nhập khẩu làm cho hàng hóa tăng giá, giảm thuế cho công dân Mỹ và trục xuất những người nhập cư bất hợp pháp (vốn là nguồn lao động giá rẻ) làm chi phí lao động tăng, khả năng lạm phát bùng lên là có cơ sở và từ đó thúc đẩy đầu cơ đồng USD, sức mạnh của đồng USD sẽ tiếp tục được hỗ trợ.
Ngoài ra, mức lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ hiện là 4,6% – cao hơn nhiều mức lãi suất ở các thị trường khác; USD đang được xem như đồng tiền dự trữ chính, khiến nhiều nhà đầu tư sẵn sàng thay đổi cơ cấu danh mục đầu tư để đổ vào tài sản mang lại lợi tức lớn. Chuyên gia UOB khẳng định: “Thế giới này rất khó chống lại sự hấp dẫn của đồng USD và tài sản bằng đồng USD!”.
Đồng USD tăng giá có thể gây ra những tác động sâu rộng đối với thị trường tài chính Việt Nam, ảnh hưởng đến thương mại, đầu tư, lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Là nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam hiện đang phụ thuộc rất lớn vào thương mại quốc tế (mức độ phụ thuộc đạt 84% – cao thứ 2 ở khu vực ASEAN). Trong khi đó, Mỹ là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn nhất của Việt Nam, vì vậy các chính sách thuế quan mới được áp dụng và sự bất ổn định của thị trường ngoại hối chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới Việt Nam.
Hơn nữa, thâm hụt thương mại giữa Mỹ và các nước ASEAN đang gia tăng, đặc biệt là với Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia, điều này có thể gây ra bất lợi khi quan điểm của ông Trump cho rằng thâm hụt thương mại là không tốt và có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt như áp thuế, làm suy giảm lợi thế cạnh tranh.
Với những bất lợi bên ngoài khó có thể biến mất trong thời gian ngắn, ông Suan Teck Kin dự báo, trong năm 2025, VND có khả năng sẽ tiếp tục giảm so với USD: Tỷ giá USD/VND ở mức 25.800 trong quý I/2025, 26.000 trong quý II/2025, 26.200 trong quý III/2025 và 26.000 trong quý IV/2025.
Về các biện pháp kiểm soát tỷ giá của cơ quan quản lý, UOB nhận định trong năm 2024, Ngân hàng Nhà nước vẫn chưa sử dụng đến các hình thức can thiệp trực tiếp như tăng/giảm lãi suất mà chỉ điều chỉnh thông qua nghiệp vụ thị trường mở và tín phiếu mang tính chất ngắn hạn. Cùng với sự không chắc chắn trong tương lai về chu kỳ điều chỉnh lãi suất chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và căng thẳng địa chính trị, thương mại sau khi Tổng thống Mỹ nhậm chức, UOB kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước sẽ giữ nguyên lãi suất chính sách của mình trong thời điểm hiện tại, với lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5%.
